غافلان همسازند تنها طوفان کودکان ناهمگون می زاید

سالها باید دهند آواز سر

این مرغکان از شاخ تر

تا که شاید یک هزار

برکند آوای تو

برکسی پوشیده نیست که در گذر ایام و در تحول جوامع و ملل و در سیر تاریخ همواره این هنرمندان راستین بوده اند که تکثیر کننده زیبایی ها و پیوند دهنده روح انسانها به جهان معنای هنر و عشق بوده اند و در این میان هنر مندانی ماندگارتر مانده اند که به آن خلقیات هنری خویش دست یافته و در لحظه تولد آن هنر ،خود در میان نبوده اند و آنچه از آنان انعکاس یافته به عنوان یک اثر هنری جاودان گشته و خود در اثر خویش گویی شهید گشته اند. روح زیبا دوست آدمیان همیشه با تمیزی عجیب آثاری که از هنرمندان راستین به آنان رسیده جذب نموده و با آن زیسته و در جهان ذهن خویش از آن خاطره ساخته اند.

و هم از این دست آثاری موفق تر بوده اند که خالق آن اثر خود انسانی بی تعلق و غرور و منیت بوده و با همنوعان خویش یگانه گشته و برای آنان و بر حول و مدار آرزوهای آنان گشته اند.در تاریخ موسیقی این کهن دیار نیز همواره مردان بزرگ این اقلیم هنر پرور از خیل این گونه انسانهای بی ریا و یگانه بوده اند.

هنر تنها وسعت پر زیوری است از پیچیدگی ها و آرایه ها که خود از بی آرایه ترین عناصر ترکیب یافته و مهمترین عنصر بازشناسی این عناصر بی آرایه روح از تعلق آزاد گشته هنرمردان و هنرزنان بوده که در اوج شهرت خود را از آن همنوعان خویش دانسته و با آنان همچراغ گشته و هم کوچه آرزوهای آنان بوده اند.

آری کسی که بخواهد در برج عاج لانه سازد و خود را از عامه مردم جدا سازد همانا کارش بوی مرگ و نیستی خواهد گرفت هنرمندان راستین بی آنکه نگران وجه و پرستیژ هنری خویش باشند بی تکلف بر خواست دل مخاطب خویش گشته اند که اساسا هنر ظاهر سازی مجامله را بر نمی تابد و آنرا در دایره تعاریف خود نمی شناسد.

در تاریخ چند دهه بعد از انقلاب اسلامی نیز هنرمندان زیادی ظهور یافته اند که هر یک دارای یک سیر تحول در کار هنری خویش بوده اند. در میان آواز خوانان این چند دهه نامهای زیادی به چشم می آیند که بعضی ها در اوائل انقلاب در اوج پختگی کار هنری خود بوده اند و تنی چند نیز در اوج جوانی و آغاز آزمون هنری خویش.در میان جوانها نام جناب استاد علیرضا افتخاری و مرحوم ایرج بسطامی و چند تن دیگر بیشتر رخ می نماید.در این بین جناب استاد علیرضا افتخاری  وجوه خاصی از ویژگیهای پیش برنده یک هنرمند را همراه خود داشت که او را از سایرین متمایز می ساخت اولین ویژگی ایشان شاگردی محضر یکی از قله های آواز سده اخیر یعنی مرحوم تاج زاده (جلال تاج اصفهانی)بود. استاد افتخاری در ابتدای سن نوجوانی محضر استاد تاج را به مدت 15 سال درک نمود یعنی سنی که اوج گیرایی و شکل گیری شاکله هنری و شخصیتی او محسوب می گشت.استاد تاج نیز چنان که از روحیات هنری ایشان نقل می کنند هنرمندی بوده که پدرانه استاد افتخاری مستعد را بر سر سفره سخاوت هنری خویش می پرورد،گویی خود او نیز بر آینده درخشان شاگرد خویش بیش از هر کس وقوف یافته بود . وجه خاص تمایز دیگر جناب استاد افتخاری این بود که در مکتب آوازی اصفهان پرورده گشت.

مکتبی که ریشه در تاریخ موسیقی ایران داشت. مکتبی اصیل که نامهایی چون سید حسین طاهرزاده ، سیدرحیم ، ادیب خوانساری و تاج اصفهانی را در حافظه تاریخی خود دارد.مکتب آوازی اصفهان مکتبی است که اصالت را بر شعر می نهد و موسیقی را در خدمت آواز و آواز را در خدمت شعر بر می شمارد. فن بیان در این مکتب نیز حالتی خاص است که تقدم  بر صحیح و درست ادا شدن کلمات است.حتی ادوات آوازی این مکتب نیز بسیار تاثیر پذیرفته از همین فن بیان خاص می باشد . در این مکتب تحریر جایگاه خود را دارد و تحریرهای بی جا و ناشیانه و پشت هم و یکنواخت نیز بدون در نظر داشتن مفهوم شعر و مقاصد معنایی شاعر برای آوازخوان امتیازی محسوب نمی گردد و چه بسا ضعف کار او نیز تلقی می شود . یکنواختی در نحوه بیان شعر و توجه انحصاری بر صرف ردیف خوانی بدون در نظر داشتن سلوک درونی هنرمند و کار خلاقانه و بدون در نظر داشتن ادات احساسی واژگان و تصاویر شاعرانه نیز عیب بزرگی محسوب می شود.

همه این موارد همان چیزهایی است که استاد افتخاری در طی مصاحبه های این چند ساله اش بدان اشاره داشت اما محدودیت الفاظ و گاه متاسفانه کم سوادی مصاحبه گر و گاه مصادره به مطلوبهای ژورنالیستی نگذاشت مقصود ایشان درست در سطح جامعه هنری انعکاس یابد و ناجوانمردانه او را فردی منقطع از اصالت قلمداد نمودند البته فراست مخاطبین راستین ایشان واقعیت مطلب را دریافت.

ناگفته پیداست که کار آوازخوان با این ویژگیهای آوازی که مکتب اصفهان دارد بسیار دشوار است. آوازخوان گاه باید در ادای کلمات یک بیت و گاه یک مصراع نخست با تسلط بر دانش فونتیک و اصول آوا شناسی و تمایزهای معنایی چندین بار کلمات را در ذهن خود تداعی نموده و سپس درونیات خویش را بر بار احساسی کلمات منطبق نموده و با ظرافت و ملاحتی که در انحصار آواز خوانان این مکتب است به بیان آهنگین کلمات بپردازد.

پس می بینیم که ردیف خوانی در این مکتب یک امر جانبی در خدمت آواز است.ردیف تنها یک ابزار در خدمت موسیقی است و هرگز نمی توان آنرا کل هنر آواز دانست. ناگفته پیداست چنین آواز خوانی باید برخوردار از احساسی قوی با قدرت دینامیک احساسی بوده تا بتواند از ابتدا تا انتهای آواز خود را چندین بار به اصطلاح در شعر بیافریند و اگر چنین چیزی رخ دهد گوین به آن هنری خویش دست یافته و یک اتفاق هنری حادث گردیده است.

نگاههای سطحی و عوامانه و برداشتهای نمایشی از آواز و ردیف و تحریر که متاسفانه در نزد بسیاری از هنر دوستان و حتی دیگر خوانندگان مهم شمرده می شود در نزد کسی چون استاد افتخاری و دیگر بزرگان آواز اصفهان چیزی در حد تفننی کودکانه است. ناگفته پیداست صدایی که مطلوب این مکتب برشمرده می شود باید صدایی باشد که قابلیتهای خاص داشته باشد.از جمله وسعت ، حجم،گرمی، شفافیت و انعطاف و تکنیک و نیز توانایی لازم برای انتقال مضامین و ادراکات عاطفی.جمع آمدن همه این عناصر در یک هنرمند کمتر به چشم خورده است.

همه اینها جمله در حالی است که - استاد - افتخاری جوان کلیه فاکتورهای مذکور که موجب قابلیت صدا برای هنر نمایی در آواز اصفهان بود را داشته و دارد.کارهای جناب استاد علیرضا افتخاری هر یک پس از دیگری خبر از آینده درخشان او می داد. صدای صاف گرم و پر توان استاد علیرضا افتخاری که در جایی مرحوم استاد بیگجه خوانی آنرا یادآور صدای پر صلابت مرحوم اقبال آذر دانسته بود آنچنان به آهنگها جان می بخشید که شنونده را مجذوب خود می ساخت. تنوع شیوه بیان بکارگیری تحریرهای بجا و پرهیز از یکنواخت بیان کردن واژگان که حرکت و هیجان و شور هنرمندانه را در همه آنها می توان دید سبب شد تا استاد افتخاری هنرمندی بر طبق معمول نباشد.

انعطاف صدا و توانایی حفظ تونالیته در اوج وبم و فرود یکباره از اوج به بم و تحریرهای درون واژگانی که از کمتر هنرمندی در این سطح بر می آید نیز در اختیار صدای انحصاری جناب استاد افتخاری است.از توانایی در مرکب خوانی و ضربی خوانی تا ترانه ها تصنیف های قدیمی بهتر اصل ایشان نیز نباید غافل ماند.صدای ایشان در این سالیان موجب شهرت فوق العاده و مجدد بسیاری از آهنگسازان که اکنون در کهولت سن بسر میبرند تا شهرت شاعران معاصر و حتی مجری های تلویزیونی شد.

بسیار به چشم می خورد در بین آواز خوانان هم کسوت استاد علیرضا افتخاری و حتی پیشکسوتان که در اوج خوانی صدایشان دفرمه شده و قدرت حفظ تونالیته و وحدت آن در اوج و بم را ندارند ولی این مهم در صدای ایشان نمود ممتازی دارد. تصنیف در موسیقی ایرانی همواره جایگاه خاص خود را داشته و ایشان برای پرهیز از پرداختن به گروه نوازیهای بی سروته و آوازهای بی هیجان و حرکت و شور طولانی که معمولا هم رابطه ای عینی هم بین شخصیت خواننده با آنچه شاعر در منظور نظر داشته نیز پیوندی ندارد و موجب ملالت مخاطب می گردد در این سالها به ارائه تصنیفهای بسیار زیاد توام با آواز نموده اند که شمار بسیاری از آنها از شاهکارهای تکنیک تصنیف خوانی در این سالها محسوب گشته تا جایی که مرحوم استاد علی تجویدی جناب استاد علیرضا افتخاری را بی مانند ترین تصنیف خوان معاصر باز شناخت. ترانه ها و عاشقانه ها نیز که همواره از مهمترین ارکان موسیقی در همه جوامع بوده متاسفانه برداشت بسیاری نیز از آن سطحی است و همواره وجود ترانه را در کارنامه یک هنرمند را حمل بر ضعف او می کنند از دغدغه های استاد افتخاری در سالهای معاصر بوده است.

پیداست که در ترانه اندازه های کلام می شکند و نحوه بیان خاصی را می طلبد و شعر نیز در ترانه بدلیل تاثیر گذاری به رغم ظاهر ساده و بی آرایه خود همواره حامل جدی ترین دغدغه های انسانی است و باید پیام عمیق داشته باشد که همواره در آفریده های هنری این هنرمند شعر جایگاه عمیق و ریشه دار خود را حفظ نموده است. استعدادهای کم نظیر جناب استاد افتخاری همواره موجب ایجاد موج در جامعه هنری و در نظرگاه اهالی موسیقی و مردم و سایرین گشته است.بارزترین شاهد مثال این مهم آلبوم قلندروار و تکنیک جدید ایشان در ارائه آواز و در خدمت گرفتن آواز برای هرچه بیشتر نمودار شدن تصاویر شعری در این اثر است.

حساسیت هایی که امروزه در جامعه بر شیوه کاری ایشان و تولید آثار این هنرمند وجود دارد بر کار هیچ خواننده ای وجود نداشته و این خود حاکی از بزرگی او در جلب عطف نظر رسانه ها و طیف وسیع مخاطبین است. دامنه این حساسیت ها گاه به نحوه حرکات و لباس پوشیدن و حتی مسائل شخصی این هنرمند متواضع و نجیب کشیده شده است.

هنرمندی که از بطن سنت متولد گشت ولی در سنت متوقف نماند و خلاقانه به ارائه آثاری با بسامد تنوع فوق العاده در قالب ترانه و تصنیف و آواز و حتی در مایه پاپ گردید. همه اینها به نظر حقیر جزئی از سیر طبیعی و خلاقانه پیشرفت هنری ایشان محسوب شده و پرداختن به تولید این قبیل آثار نباید به معنای پشت پا زدن به سنت تلقی شود زیرا بن مایه همه کارهای ایشان از بطن سنت است. اصولا سنت نیز خود در زمان خلق یک نوع بدعت و خلاقیت بر کارهای متقدم محسوب می شود. نکته دیگری که نباید از آن غافل ماند این است که صدای جناب استاد افتخاری به نحو بسیار مشهودی ایرانی است. گستره ایران عزیز با تنوع لهجه ها و آواهایی که دارد همواره محل ظهور خوانندگانی بوده است که هنگامی در صدد اجرای آواز یا تصنیف و ترانه ای برآمده اند رد پای لهجه مادری خود را نیز ناخودآگاه و نا خواسته به همراه داشته اند در حالی که ایشان به رغم برخورداری از لهجه اصفهانی به شدت ایرانی می خواند.

همراهی با مردم در غم و شادی نیز از ویژگیهای بارز ایشان محسوب شده تا جایی که برای برآوردن خواست دل آنان از به دست گرفتن میکروفون و لب خوانی نیز پروایی ندارد وآنرا کسر شان ندانسته بلکه به آن می بالد. بازخورد مثبت نشر آثار ایشان در جامعه و در بین تمامی اقشار نیز چیزی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت تنور موسیقی که در این سالها بدلیل عدم خلاقیت در بین آهنگسازان و کارهای تکراری با هدف نوار پرکنی دیگر نانی از آن بیرون نمیاید مخصوصا در جهان کنونی ارتباطات که انسان هر لحظه در معرض تصادم با امواج مثبت و منفی متصاعد شده از سایر فرهنگهاست بدلیل همین آثار ایشان هنوز گرم مانده است.

با مقایسه مختصر چند آلبوم راز گل نیلوفرانه با قلندروار و مستانه با ترانه بودن یا نبودن و آوازهای آتش دل و مهرورزان با راز و نیاز و شور عشق با سرمستان آدم را در مورد یکی بودن خواننده این آثار دچار تردید می کند.آری غافلان همسازند تنها طوفان کودکان ناهمگون می زاید.

استاد علیرضا افتخاری هنرمندی است که مردم به شدت با او احساس صمیمیت و محبت می کنند و او نیز عاشقانه توده مردم و جوانان را دوست دارد و به آنها احترام می گذارد اما متاسفانه هستند در این بین کسانی که منش هنری را فراموش می کنند و با شناخت نادرست از جامعه و نیاز آن و با بیسوادی و بی اطلاعی از سیر طبیعی پیشرفت هنرمند به تولید موج منفی می پردازند. گویی موسیقی دایه ای مهربان تر از آنها ندارد و یوسف موسیقی ایران امروزه محسود برادران غیور است. تا جایی که اجرای آواز دلتنگ این هنرمند را بر مزار استاد پایور غافل از اینکه نخستین اثر ایشان به نام آتش دل با استاد پایور و به پیشنهاد آن مرحوم برای صدای با صلابت جناب افتخاری تنظیم شده بود را کاری بی مناسبت خواندند و آن را سانسور کرده و به دروغ گفتند که اهالی موسیقی با ایشان برخورد سردی داشته اند. اکنون استاد افتخاری جوان سالهای اوائل انقلاب در اوج پختگی و محبوبیت و انگیزه هنری است . امید که دوستداران فرهنگ جهان شمول ایران نیز کینه ها از دل بر گیرند و موجبات هرچه بارورتر شدن درخت بلند قامت هنر گردند. به امید آنروز //.

و در نهایت تقدیم می کنم به استاد عزیز آقای علیرضا افتخاری:

چه بزرگوارانه با گداز رنجی که دلت را آب می کند لبخند میزنی

 با جهانی از احترام خدمت استاد

بهمن رحیمی(خزان)

نظرات (45)

1. نوشته شده توسط میلاد محمدی , در ۱۳۸۸-۱۰-۱۳ ۲۱:۲۳:۴۴ درود  چند وقت پیش بنده وقتی اون مطلب رو در رابطه با اجرای آواز افتخاری سر مزار استاد پایور خوندم که صریحا و به وضوح قصد تخریب و تمسخر علیرضا خان افتخاری رو داشت این بیت خواجه به نظرم اومد:    کمال صدق و محبت بین نه نقض گناه  که هر که بی هنر افتد نظر به عیب کند    همه چیز در این بیت خلاصه شده... بله ، که هر که بی هنر افتد نظر به عیب کند!    متاسفانه نه تنها موسیقی ما بلکه جامعه ی ما دچار رفتار و بیماری های مزمنی به درازای تاریخمون هست بیماری های عمیق و ریشه ای نهان در روان که بطور غیر تخصصیی میشه به این نوع بیماری روانی ، صفت خاله زنک بازی اطلاق کرد. اما متاسفانه چون در سرشت ما ملت ریشه کرده ، جنبه ی بیماریش کمتر پیداست.  من به اندازه ی خودم سعی می کنم که کمال صدق و محبت و هنر رو ببینم نه بقیه ی چیز ها رو.    موفق و سربلند باشید گزارش

16. نوشته شده توسط چلچله , در ۱۳۸۸-۱۰-۲۰ ۱۹:۰۰:۵۸ سلام  بسیار عالی بود حرف دل عاشقان استاد افتخاری رو به بهترین شکل ممکن ایراد فرمودید    همیشه در مقابل یه طرح نو مخالفانی صف کشیده اند واین در طول تاریخ ثابت شده است   حال این جالبه که در طول زمان همان مخالفان به موجی که این طرح نو ایجاد کرده پیوسته اند خواه به ناچار خواه به هر نوعی دیگر    پس این حسودی ها و مخالفت ها در این برهه زمانی را به فال نیک می گیریم   زیرا بستر زمان پاسخی محکم و تاریخی به مخالفان و حسودان و کینه توزان خواهد داد    پاینده باد یگانه مرد موسیقی ایران زمین  استاد علیرضا افتخاری گزارش

22. نوشته شده توسط B, در ۱۳۸۸-۱۰-۲۹ ۲۰:۴۶:۳۵ سایتتون هم درست مثل صداتون عالیه گزارش

25. akse jadide Ostad نوشته شده توسط vahid , در ۱۳۸۸-۱۱-۰۱ ۱۰:۰۹:۳۴ http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=998373 گزارش

29. نوشته شده توسط ناصر , در ۱۳۸۸-۱۱-۰۳ ۱۶:۵۹:۱۶ درود بر شما ...  دوستان اين نظرسنجي مشكل داره و راحت ميشه تعداد راي رو بالا برد . بدون شك از روي غرض بوده يكمي دقت كنيد ! گزارش

32. نوشته شده توسط ناصر , در ۱۳۸۸-۱۱-۰۴ ۲۱:۵۴:۴۱ به نظر من نيازي به عدد و رقم نيست گفته شده رتبه استاد 19 است اولا نوزده برادر بيسته ثانيا استاد ما هميشه بيسته  سايت هاي برگزار كننده نظرسنجي بايد چند ويژگي مهم داشته باشند يكي اين كه شناخته شده و مورد اعتماد باشند دوم اين كه مردمي باشند يعني اونقدر در فضاي رسانه اي و يا فرهنگي يك جامعه جايگاه داشته باشند كه وقتي صحبت برگزاري نظرسنجي از طرف چنين مراكز يا سايت هايي ميكنيم در درجه اول به ياد جامعه آماري اونها بيافتيم و با اطمينان بگيم از تمام اقشار جامعه در اين نظرسنجي حضور دارند نكته بعدي اينه كه دليلي وجود نداره تا سايت هاي مردمي خودشونو با آدرس آي پي معرفي كنند مثل جمله اي كه در اين سايت نوشته :  ------------------------  Now you can reach our web site from Iran with this ip address.  http://8.8.247.13  ------------------------  مطلب ديگري كه به ذهنم ميرسه اينه كه يه نگاهي به افرادي بندازيم كه نامشون در ليست نظرسنجي وجود داره من نميخوام قضاوت كنم فقط همينو بگم كه خيلي از اونها يه زماني مجوز نداشتن بعضي هاشون هنوزم مجوز ندارن چندتاشون هم با اين كه تازگي ها مجوزدار شدن اما هنوز هم خبري از اخلاق در كارشون نيست و به نظر ميرسه ميخواد بگه اين افراد كه دارند با مجوز از اعتماد مردم سوءاستفاده ميكنند مشهورن خلاصه اينكه معيار و ميزان نظرسنجي مشخص نيست همون طور كه ملاك شهرت و نامداري يك تعريف مشخص نداره و نسبيه بعضي از بزرگواران مثل استاد خودمون براي حضور در برنامه هاي داخلي اهل ناز و بهانه نيستند بعضي هم بايد تو كانال هاي ماهواره اي دنبالشون گشت نميشه كه هر موقع هر كسي از يه جايي اراده كنه بلافاصله نظرسنجي راه بندازه و از ما بخواد به جنس هاي مختلف به يه چشم نگاه كنيم و اونها رو در مقايسه با هم ارزش گذاري كنيم هر چيزي بايد با همجنس خودش مقايسه بشه  و در پايان خدمت عزيزان و دوستان خوبم عرض كنم كه اين روزها خيلي از نظرسنجي ها با قصد تخريب برخي شخصيت ها و بالا كشيدن يه عده پوچ نگر و خودخواه است و قصد آگاهي دادن به من و شما را ندارند به نظر اينجانب اگر يك سايتي مثل تبيان نظرسنجي با چنين موضوعي انجام بده نتيجه اش بسيار نزديكتره به واقعيت تا نظرسنجي سايت 88.122.8565.232.0001  راستي آلبوم غزل آوازهاي ايراني را هم شنيدم اثر حقيقتا فوق العاده اي است مخصوصا گل افشان كه بسيار زيبا و شنيدني بود گزارش

34. نوشته شده توسط ناصر , در ۱۳۸۸-۱۱-۰۸ ۱۷:۱۳:۰۳ با سلام مجدد خدمت دوستان عزيز  آيا لينك هاي موجود در اين آدرس قابل آپديت هستند ؟  http://www.alireza-eftekhari.com/frame_music.htm گزارش

35. با سلام نوشته شده توسط محمدرضا , در ۱۳۸۸-۱۱-۱۰ ۱۴:۰۰:۰۶ ما با صدای استاد افتخاری زندگی می کنیم و خاطراتمان را زنده نگه می داریم.  آرزوی موفقیت برای این استاد بزرگ داریم. گزارش

41. صدای جاودانه افتخاری نوشته شده توسط اوقافیا , در ۱۳۸۸-۱۱-۳۰ ۱۹:۱۰:۴۹ استاد از شخصیت بالایی برخوردار است من خیلی از اخلاق و رفتار استاد لذت میبرم گویی که با عالم دیگر است خداوندا چقدر این بشر تواناست من با صدای استاد به اوج لذت میرسم مخصوصا البوم افسانه عمر که بسیار زیباست دوست دارم استاد میبوسمت گزارش

43. سلام به استاد نوشته شده توسط بابک , در ۱۳۸۹-۰۱-۱۵ ۱۲:۵۱:۲۶ گزارش

نوشتن نظر
لطفا سعی نمایید نظرات شما مرتبط با مطلب فوق باشد. نظرات نامربوط یا خلاف مقرارت حذف خواهند شد لطفا از قسمت نظرات براي معرفي سايت خود استفاده نکنيد قبل از زدن دکمه ارسال مطمئن شويد که کد جديد امنيتي را توسط بازخواني صفحه دريافت کرده ايد توجه داشته باشيد که مورد بالا درصورتي رخ خواهد داد که شما کد امنيتي را اشتباه وارد کرده باشيد
نام:
ایمیل
صفحه شخصی
عنوان:
BBCode:
نظر:
کد امنیتی:*
	من می خواهم برای این نظر با ایمیلی که قرار دادم تماس گرفته شود.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4